Verzuim voorkomen? Kijk vooral naar wat er vóór de ziekmelding gebeurt

Door: Debby Rombout | Senior Expert health@work at Randstad Groep Nederland

Verzuim begint zelden op de dag dat iemand zich ziek meldt. Vaak verandert er daarvoor al iets. Iemand gedraagt zich anders dan je gewend bent; stiller, teruggetrokken, cynisch, minder energiek, of juist drukker en onrustiger dan normaal.

Dat zijn geen signalen waarbij je direct conclusies hoeft te trekken. Maar het zijn wel momenten waarop het loont om nieuwsgierig te zijn. Want juist aan de voorkant van verzuim is vaak nog veel winst te behalen.

In mijn werk vanuit health@work houd ik me veel bezig met wellbeing en preventie. En hoewel goede verzuimbegeleiding belangrijk blijft, geloof ik sterk dat werkgevers vooral vóór de uitval verschil kunnen maken.

Kortom: we moeten anders kijken naar de signalen op de vloer.

Mijn observatie: de belangrijkste vraag is of iemand anders is dan anders 

Kijk naar wat er verandert. Een slechte dag heeft iedereen weleens, maar het wordt interessant wanneer gedrag structureel anders wordt dan je gewend bent.

Denk aan iemand die stiller wordt, zich vaker terugtrekt, cynischer reageert, minder goed presteert of opvallend veel losse ziektedagen heeft. Ook structureel niet meer meegaan met lunchen of geen vakantie opnemen kan iets zeggen.

De belangrijkste vraag is eigenlijk: gedraagt een collega zich anders dan je gewend bent? 

Maak het gesprek niet groter dan nodig 

Een gesprek hoeft niet zwaar of beschuldigend te zijn. Soms is een simpele observatie genoeg: “Ik merk dat je de laatste tijd wat stiller bent. Klopt dat?”

Misschien komt er meteen een verhaal, misschien niet. Soms heeft iemand eerst tijd nodig om zelf te beseffen dat er iets speelt. Kom er dan later nog eens op terug. 

Het gesprek aangaan maakt de problemen niet groter. Het delen ervan zorgt vaak juist voor opluchting. 

Maak wellbeing onderdeel van het gewone gesprek 

Gesprekken tussen leidinggevende en medewerker gaan vaak over resultaten, planning en kwaliteit. Maar ook de vraag “hoe gaat het met jou?” verdient daar een vaste plek.

Binnen health@work kijken we daarom breed naar wellbeing. Niet alleen naar fysieke en mentale gezondheid, maar ook naar het sociale, financiële en professionele vlak en naar community en zingeving. Dat helpt om verder te kijken dan alleen het werk. Misschien spelen er financiële zorgen, mist iemand verbinding of sluit een functie niet meer goed aan bij de huidige levensfase.

Ga niet direct in de oplossingsmodus 

Als leidinggevende ben je vaak gewend om snel te schakelen. Maar bij wellbeing kan vertragen juist helpen. Vraag bijvoorbeeld:

• Wat zou jou nu het meest helpen?
• Wat is voor jou een goede eerste stap?
• Waar heb je op dit moment behoefte aan?

Geef iemand vervolgens ook de ruimte om daar zelf over na te denken. De oplossing hoeft niet altijd van de leidinggevende te komen. Liever niet zelfs. Juist eigen regie is belangrijk.

Soms maakt één gesprek al verschil 

Binnen onze eigen organisatie voeren health@work-consultants preventieve wellbeing gesprekken. Uit een analyse van trajecten die dit jaar zijn gevoerd, bleek dat bij ongeveer twee derde van de trajecten de medewerker gewoon aan het werk kon blijven.

Soms hielp een coach, maatschappelijk werk of een tijdelijke aanpassing in het werk. Maar vaak zit de winst ook in iets eenvoudigers: gehoord en gezien worden.

Vergeet werkplezier niet

Werkplezier is ook een belangrijk onderdeel van preventie. Uit het Werkplezier Rapport van Tempo-Team blijkt dat medewerkers met werkplezier zich 2,2 keer minder vaak ziek melden.

Voor werkgevers ligt hier dus een duidelijke kans. Zorg voor een werkomgeving waarin mensen niet alleen goed kunnen werken, maar zich ook verbonden voelen met hun collega’s. Maak ruimte om samen te lachen, iets leuks te doen en regelmatig bij elkaar in te checken. Juist die onderlinge verbinding kan als buffer werken tegen stress en tegenslag.

Zo wordt werkplezier niet iets extra’s, maar een vast onderdeel van hoe je als werkgever verzuim voorkomt.

Genoeg stof tot nadenken 

De grootste winst behalen we vaak veel eerder dan we denken: bij leidinggevenden die hun mensen écht kennen, collega's die veranderingen bespreekbaar durven te maken en gesprekken waarin wellbeing net zo belangrijk is als prestaties.

Kortom: preventie begint met oprechte aandacht. Ken je mensen, blijf nieuwsgierig en maak veranderingen bespreekbaar. Wacht niet op een ziekmelding om te vragen hoe het écht gaat, maar maak welzijn en werkplezier een vast onderdeel van het dagelijkse gesprek.

Hoe open jij het gesprek over welzijn met jouw collega's?