Ondernemingsraad en medezeggenschap: dit moet je weten als werkgever
50 of meer medewerkers? Dan ben je verplicht een ondernemingsraad in te stellen! Een goede ondernemingsraad (OR) of personeelsvertegenwoordiging (PVT) geeft je waardevolle input. En voorkomt dat je later tegen weerstand aanloopt. Hier lees je wat medezeggenschap voor jou als werkgever betekent. 💼
Ga snel naar
✔ Wat is medezeggenschap?
✔ Adviesrecht in de praktijk
✔ Instemmingsrecht in de praktijk
✔ Communiceren met de ondernemingsraad
Wat is medezeggenschap?
Simpel gezegd is medezeggenschap dat je medewerkers meepraten over de grote beslissingen in je bedrijf. Niet allemaal tegelijk natuurlijk, maar via een groepje collega's dat namens hen aan tafel zit. Welke vorm jij regelt, hangt af van hoeveel mensen er bij je werken. Check hieronder wat bij jouw bedrijf past. 👇
Hoeveel medewerkers heb je? |
Wat regel je dan? |
Moet dat? |
Waar praten ze over mee? |
| 50 of meer | Een ondernemingsraad (OR) | Ja, verplicht | Grote besluiten, personeelsregelingen, eigen voorstellen en recht op informatie |
| 10 tot 50 | Een personeelsvertegenwoordiging (PVT) | Ja, zodra de meerderheid van je team erom vraagt | Een aantal personeelsregelingen en recht op informatie |
| Minder dan 10 | Een personeelsvergadering (PV) | Nee, maar wel slim |
Informeel overleg, geen formele rechten |
De OR praat niet alleen mee over interne regelingen. Huur je in één keer een groep mensen in, of werf je er een flinke groep bij? Ook dan heeft de OR adviesrecht. Werk je regelmatig met uitzendkrachten of met flexpools? Dan wil je OR daar dus ook iets over zeggen. Handig om dat nu al te weten, dan kom je straks niet voor verrassingen te staan! 💪
Adviesrecht in de praktijk
Het adviesrecht staat in artikel 25 van de Wet op de ondernemingsraden (WOR). Het geldt bij de echt grote beslissingen, over geld, over koers en over hoe je bedrijf in elkaar zit. Denk aan deze situaties.
✔ Een fusie of overname
✔ Een reorganisatie
✔ Een flinke inkrimping of uitbreiding van je bedrijf
Ga je reorganiseren? Dan komt de transitievergoeding meestal ook om de hoek kijken. Reken die kosten dus gewoon alvast mee in je plan.
Goed om te weten, de OR adviseert, maar jij beslist. Wil je iets anders dan de OR adviseert? Dat mag, zolang je goed onderbouwt waarom. Daarna wacht je 1 maand met uitvoeren, want in die maand mag de OR nog naar de Ondernemingskamer stappen. Even geduld dus, en dan kun je door!
Hoe pak je een adviesaanvraag aan? Zo werkt het.
-
Zet je plan op papier. Met de reden erbij en wat het betekent voor je bedrijf en je mensen.
-
Geef de OR de tijd. Niemand leest een reorganisatieplan in een middagpauze.
-
Plan minstens één vergadering in om het samen te bespreken.
-
Neem het advies serieus mee in je besluit. Of leg uit waarom je toch anders kiest.
-
Wijk je af? Wacht dan 1 maand voordat je aan de slag gaat.
Vijf stappen, dat is alles. Zo gefixt! ✅
Instemmingsrecht in de praktijk
Dan het instemmingsrecht, artikel 27 van de WOR. Dat werkt nét even anders dan het adviesrecht, en dat verschil wil je scherp hebben. Instemmingsrecht geldt als je een regeling voor je personeel invoert, aanpast of schrapt. Denk aan werktijden, verlofregelingen, een beoordelingssysteem of je opleidingsbeleid.
Hier zit het verschil. Bij adviesrecht mag jij uiteindelijk je eigen weg gaan, als je de reden goed onderbouwd. Bij instemmingsrecht kan dat niet. Zegt de OR nee? Dan gaat de regeling gewoon niet door. Voer je hem toch in? Dan kan de OR het besluit binnen 1 maand met één brief ongeldig maken. Pas op: dat geldt ook als je de OR per ongeluk bent vergeten.
Twee dingen om te onthouden. Staat een regeling al inhoudelijk in je cao? Dan hoeft de OR daar niet meer over mee te stemmen, dat is al geregeld. En andersom, gebruik je systemen die gegevens van je medewerkers verwerken? Denk aan AI-tools bij werving of aan je verzuimregistratie. Dan praat je OR daar wél over mee. Slim om dat vooraf te checken! 🤖
Communiceren met de ondernemingsraad
Medezeggenschap goed regelen is meer dan de wet naleven. Het draait vooral om vertrouwen! En dat bouw je niet op met een keurige adviesaanvraag, maar met hoe je elke dag met je OR omgaat. Dit maakt écht het verschil.
✔ Wees open, ook over plannen die nog niet definitief zijn. Een verrassing doet meer schade dan een lastig gesprek
✔ Informeer op tijd. Niet pas als de adviesaanvraag al klaarligt
✔ Betrek de OR vroeg, bijvoorbeeld tijdens het artikel 24-overleg. Wat dat is, lees je hieronder
✔ Leg regelingen uit in gewone taal, niet in wetsartikelen. Waarom verandert iets, en wat merkt je team ervan?
✔ Drink af en toe gewoon een kop koffie met de OR-voorzitter. Ken je elkaar buiten de vergaderzaal, dan lopen de officiële trajecten een stuk soepeler ☕
Zo groeit stap voor stap een samenwerking waar je op kunt bouwen! 🙌
Wat is het artikel 24-overleg?
Artikel 24 van de WOR zegt dat jij en de OR minimaal 2 keer per jaar om tafel gaan over de algemene gang van zaken. Hoe staat het bedrijf ervoor? Wat zijn de plannen voor de komende tijd? En welke besluiten komen eraan waar de OR straks advies of instemming over geeft?
Juist dat laatste maakt dit overleg zo waardevol. Je deelt grote plannen vroeg, nog voordat er een officiële aanvraag ligt. De OR denkt dan al mee terwijl er nog ruimte is om bij te sturen. Wel zo prettig, voor jullie allebei!
Communiceren met de personeelsvertegenwoordiging (PVT)
Heb je een PVT in plaats van een OR? Neem die net zo serieus! De groep is kleiner en het overleg vaak informeler, maar jouw besluiten raken je mensen net zo hard.
Bedenk wel dat een PVT meestal minder tijd en ervaring heeft dan een OR. Geef ze dus wat extra tijd en informatie die je in één keer snapt. Plan regelmatig overleg in, ook over onderwerpen waar het wettelijk niet per se hoeft. Dat bouwt vertrouwen op voor de momenten dat het er echt toe doet! 🤝
Twijfel je hoe je medezeggenschap slim opzet in jouw bedrijf, groot of klein? Onze hr-adviseurs helpen je op weg. Bekijk ons hr-advies en zet de eerste stap!