Een cao bepaalt voor een groot deel hoe jij het werkgeverschap binnen je organisatie invult. Best belangrijk dus! Maar welke cao is eigenlijk van toepassing op jouw organisatie? Hier lees je welke soorten cao's er zijn, wanneer je mag afwijken en hoe je de afspraken slim toepast. Zo haal je het maximale uit je cao. Knallen maar! 🚀
✔ Wat is een cao?
✔ Bedrijfstak-cao of ondernemings-cao?
✔ Wanneer mag je afwijken van een cao?
✔ Communiceer helder over de cao
Valt jouw organisatie onder een cao? Grote kans van wel! Een cao, voluit collectieve arbeidsovereenkomst, is simpelweg een pakket schriftelijke afspraken tussen werkgevers en vakbonden over de belangrijkste arbeidsvoorwaarden. Denk aan afspraken over loon, werktijden, verlof en pensioen. Weet je onder welke cao jouw bedrijf valt? Dan weet je ook meteen welke regels je toepast. Lekker overzichtelijk!
Oké, maar hoe kom je daar achter? Meestal is dat een eitje. Je checkt het bij je branchevereniging of in de AVV-besluiten van het ministerie van SZW. In Nederland kennen we twee soorten, de bedrijfstak-cao en de ondernemings-cao. Het verschil tussen die twee? Dat leggen we verderop gewoon even uit!
Blijf daarnaast op de hoogte van actuele wet- en regelgeving rondom arbeid, zo sta je nooit voor verrassingen. 💼
Benieuwd wat er zoal in zo'n document staat? Dit zijn de belangrijkste onderdelen.
✔ Loon en toeslagen
✔ Werktijden en rustperiodes
✔ Verlofregelingen
✔ Pensioen en scholing
✔ Ontslagbescherming
Samen vormen deze de basis van goed werkgeverschap in jouw sector of organisatie.
In de praktijk krijg je te maken met twee soorten collectieve afspraken. De bedrijfstak-cao en de ondernemings-cao.
Een bedrijfstak-cao geldt voor een hele sector, zoals de bouw, de zorg of de detailhandel. Vaak verklaart het ministerie van SZW zo'n cao algemeen verbindend, kortweg AVV. Klinkt formeel, maar het is simpel. Elke werkgever in die sector houdt zich aan dezelfde regels, ook zonder lidmaatschap van een werkgeversorganisatie. Zo blijft het eerlijk!
Daartegenover staat de ondernemings-cao, die je als individuele werkgever afsluit met de vakbonden. Dit zie je vaak bij grote spelers zoals KLM of Philips. Het grote voordeel? Je hebt meer invloed op de afspraken en laat ze precies aansluiten op jouw bedrijfsvoering. Gaaf toch? 🙌
| Kenmerk | Bedrijfstak-cao | Ondernemings-cao |
| Dekking | Hele sector | Eén onderneming |
| Afgesloten door | Werkgeversorganisatie en vakbond | Werkgever en vakbond |
| Vaak AVV | Ja | Nee |
| Flexibiliteit | Beperkt | Groter |
Pas op: de genoemde voorbeelden zijn ter illustratie, check altijd de actuele status van de cao in jouw sector.
Een collectieve regeling brengt lekker veel duidelijkheid in de samenwerking tussen jou en je team!
Wat betekent dat precies voor jou als werkgever? Je betaalt het juiste cao-loon en de bijbehorende toeslagen. Ook draag je bij aan sectorfondsen voor pensioen en scholing. Daar staat tegenover dat je gebruikmaakt van de afgesproken ruimte om af te wijken en bij een onenigheid terugvalt op de kennis van je branche.
Je werknemers krijgen het correcte loon, hun verlofuren en ontslagbescherming volgens de cao. Zij houden zich op hun beurt aan de afspraken over werktijden, aanwezigheid en scholing vanuit de sector. Win-win! 💪
Een eigen ondernemings-cao geeft je lekker veel ruimte voor maatwerk, maar vraagt wel om een nauwkeurige uitvoering. Simpel gezegd geldt de cao voor iedereen met een arbeidsovereenkomst bij jou. Zo werkt dat per contractvorm.
Fulltimers en parttimers. Zij vallen volledig onder je cao, omgerekend naar hun uren. Werkt iemand 24 uur bij een 40-urige werkweek? Dan geldt alles naar rato van 0,6 fte
Oproepkrachten. Ook zij vallen eronder. Je rekent loon, verlof en toeslagen om naar de gewerkte uren
Uitzendkrachten. Zij vallen niet onder jouw cao, maar onder de cao voor Uitzendkrachten
Hoe zit het dan precies met die flexibele krachten? Goeie vraag! Sinds 1 januari 2026 hebben uitzendkrachten recht op gelijkwaardige beloning. Hun totale arbeidsvoorwaardenpakket, dus loon plus alle extra's, moet in waarde gelijk zijn aan dat van je vaste team bij hetzelfde werk. Breng daarom goed in kaart welke onderdelen van jouw regeling ook voor hen gelden. Zo voorkom je ongelijke behandeling en gedoe achteraf!
Meer weten over wat er precies verandert? Lees over de veranderingen in de uitzend-cao. Of ontdek hoe uitzenden bij ons werkt, dan regelen wij de juiste beloning voor je flexkrachten. Lekker bezig! 💼
In de basis is de wet leidend. Maar via een cao mag je soms afwijken van specifieke wetsartikelen. Dit heet driekwart dwingend recht, en dat betekent gewoon dat afwijken alleen mag als het in de cao staat. Denk aan meer ruimte in de ketenregeling of andere afspraken over de proeftijd. Juist hier zit vaak meer ruimte dan je denkt!
Weet jij of jouw cao een standaard-cao of een minimum-cao is? Dat verschil is zeker belangrijk om te weten! Bij een standaard-cao mag je op geen enkele manier afwijken, ook niet naar boven. Bij een minimum-cao mag dat wel, zolang het gunstiger is voor je werknemer. Van dwingend recht, zoals het minimumloon of de arbeidstijdenwet, wijk je nooit af. Nope, geen uitzonderingen!
Blijf scherp op aankomende wijzigingen in arbeidswetgeving, want daardoor kunnen je mogelijkheden om af te wijken verschuiven. Geen zin om dat zelf bij te houden? Meld je aan voor onze nieuwsbrief en je krijgt elke wijziging gewoon in je mailbox. Goed voorbereid is het halve werk! ✅
Wil je een afwijking doorvoeren, maar twijfel je of dat mag? Loop deze 3 punten even langs voordat je het zwart-op-wit zet.
Mag het volgens de wet? Niet elke regel laat ruimte voor afwijken via een cao. Check dat dus eerst, zo voorkom je gedoe achteraf
Staat het echt in jouw cao? Alleen wat zwart-op-wit in de cao-tekst staat, telt. Een gewoonte in de sector of een mondelinge afspraak is niet genoeg
Wordt je team er beter of in ieder geval niet slechter van? Gaan je mensen erop achteruit, dan mag het gewoon niet. Wel zo eerlijk!
Drie keer ja? Super, dan lees je hieronder hoe je de afwijking goed toepast.
Tijd om de afwijking in de praktijk te brengen. Volg deze stappen voor een correcte uitvoering.
Check de tekst letterlijk. Een afwijking geldt alleen als hij zwart-op-wit in de cao staat, dus vertrouw nooit op aannames
Betrek hr en een jurist. Afwijkingen raken direct je contracten en loonadministratie
Leg het duidelijk vast. Zet de afwijking helder in het personeelshandboek, zo voorkom je verwarring
Stem af met de OR. Draagvlak vooraf voorkomt discussie achteraf
Monitor de impact. Evalueer na een jaar of de afwijking doet wat je ervan verwachtte
Schakel specialisten in. Twijfel je over de uitleg van je cao? Vraag dan gewoon even advies
Open zijn over de cao is de basis van goed werkgeverschap! 🔑 Je bent wettelijk verplicht om je medewerkers duidelijk te informeren over hun arbeidsvoorwaarden. Deel dus welke cao geldt, wat dat betekent voor loon en verlof, en waar ze de volledige tekst vinden. Geen ellenlange stukken nodig, gewoon helder en to the point.
Gebruik hiervoor vaste kanalen, zoals het personeelshandboek of een centrale pagina op intranet. Grote wijziging in je ondernemings-cao? Dan werkt een korte sessie met je team of een overzichtelijke FAQ meestal het best. Veel fijner dan een saaie e-mail! Val je onder een bedrijfstak-cao? Verwijs dan naar de officiële bron van de vakbond of werkgeversvereniging, want die is altijd actueel.
Hulp nodig bij de inrichting? Onze specialisten regelen dagelijks de juiste beloning en cao-toepassing voor flexkrachten. Bekijk wat wij voor je doen en zet de volgende stap! 🙌
De cao staat boven het contract! Een arbeidsovereenkomst is het individuele contract met je werknemer. Een cao bevat de collectieve afspraken voor een hele groep. Je mag in het contract dus nooit ten nadele van de werknemer afwijken van de cao. Staat er in het contract een gunstiger regeling, bijvoorbeeld 27 vakantiedagen in plaats van 25? Dan geldt gewoon die betere afspraak, tenzij het een standaard-cao is. Wel zo duidelijk!
Dan loop je risico! Je bent verplicht de cao-regels te volgen, ook als je daar zelf nooit bewust voor koos. Werknemers kunnen achterstallig loon tot jaren later alsnog opeisen. Daarnaast kan de vakbond of het cao-fonds naheffingen opleggen. Regel het dus vandaag nog, dan ben je er vanaf!
Meestal elke 1 tot 3 jaar. Na afloop onderhandelen werkgevers en vakbonden opnieuw over de voorwaarden. Loopt een cao af zonder nieuw akkoord? Geen paniek. Dan blijven de oude afspraken vaak gewoon gelden via de zogeheten nawerking, tot er een nieuwe cao ligt. Hou wel de looptijd in de gaten, dan kom je nooit voor verrassingen te staan!
Een potje voor scholing! Een O&O-fonds, voluit fonds voor Opleiding en Ontwikkeling, hoort bij een sector. Als werkgever betaal je een kleine bijdrage en in ruil daarvoor gebruiken jij en je team gesubsidieerde trainingen. Sommige fondsen geven ook advies over duurzame inzetbaarheid of subsidie voor om- en bijscholing. Wil je je mensen verder laten groeien? Bekijk dan ook onze opleidingen voor werkgevers. Mooi meegenomen!
Je branchevereniging of een arbeidsrechtjurist! Zij kennen de tekst van jouw cao van binnen en van buiten. Gaat het om je flexwerkers en uitzendkrachten? Dan kun je ook gewoon bij ons aankloppen, wij regelen dagelijks de juiste beloning voor uitzendkrachten. Neem contact met ons op en we helpen je verder. Zo gefixt! 💼