Zo creëer je autonomie op de werkvloer

Autonomie! Doet dit woord een belletje rinkelen? Yessss! Autonomie is een gouden ticket naar werkplezier. Psychologen Richard Ryan en Edward Deci concludeerden na hun onderzoek naar intrinsieke motivatie zelfs dat autonomie een basisvoorwaarde is voor geluk. En geluk willen we allemaal. Yup, ook in een organisatie! Die autonomie kan je als leidinggevende overal en voor iedereen creëren. Hooeee? Lees even gezellig mee!

Spring snel naar: 

Wat is autonomie?

Autonomie is een begrip dat de wijze Grieken ooit hebben bedacht. Het betekent letterlijk ‘eigen wetten opleggend’, namelijk autos (zelf) en nomos (wet). Het staat voor vrijheid: de vrijheid om zelf keuzes te maken voor jou én je medewerkers. Lekker toch? 

Op de werkvloer betekent dat dat je medewerkers bewegingsvrijheid hebben en ervaren. Ennnnn… dat ze verantwoordelijkheid dragen voor hun eigen gedrag. Bovendien betekent autonomie op werk dat je collega’s betrokken zijn bij het maken van belangrijke beslissingen. Tja, waarom alleen doen als het samen kan? Als leidinggevende kun jij hierop aansturen!

Autonomie versus onafhankelijkheid

Veel mensen denken dat autonomie ongeveer hetzelfde als onafhankelijk betekent. Toch is dat niet het geval. Ryan en Deci zeggen dat mensen wel afhankelijk kunnen zijn van anderen, terwijl ze tóch autonoom handelen. Hoe dan? Nou, bij autonomie draait het erom dat mensen handelen vanuit intrinsieke motivatie. Jaaa, dat ze iets doen omdat ze het zelf willen! Je kan hierbij nog steeds afhankelijk zijn van andere mensen, als je maar zelf je keuze maakt én erachter staat. 

Stel: je wilt een nieuwe website voor je bedrijf. Je weet precies hoe die website eruit moet komen te zien, maar om nou zelf aan de slag te gaan met al die ingewikkelde codes... Dat gaat wel een beetje te ver. Daar heb je een goede websitebouwer voor nodig. Zelf beslis je hoe en wanneer je de website bouwt en maak je keuzes op basis van je eigen inzichten. De websitebouwer voert het uit, maar jij bent het brein erachter. Snap je? Tadaaa, je bent nog steeds lekker autonoom aan het werk! 

Waarom is autonomie in werk belangrijk?

Autonomie = meer werkplezier

Autonomie geregeld? Hup, werkplezier gegarandeerd! Autonomie is - zoals we al schreven - een basisvoorwaarde van geluk. Een groot onderzoek van de universiteit van Birmingham in 2017 onder 20.000 werkenden laat zien dat autonomie in de werkomgeving positieve effecten heeft op de werktevredenheid en het werkplezier van werknemers. “De positieve effecten die voortkomen uit flexibele werktijden en thuiswerken onderstrepen nog eens het feit dat controle hebben over je werkindeling erg gewaardeerd wordt en bijdraagt aan het werkplezier”, aldus hoofdonderzoeker dr. Daniel Wheatley. Hoppa!

Autonomie = meer productiviteit

In organisaties waar autonomie onder werknemers hoog in het vaandel staat, gaat de productiviteit ook omhoog. Lekker!! Medewerkers met veel vrijheid voelen een groter  verantwoordelijkheidsgevoel voor de kwaliteit voor hun werk, waardoor de productiviteit omhoog gaat. Als leidinggevende snappen we dat loslaten en vertrouwen soms makkelijker gezegd dan gedaan is, maar je krijgt er dus súúúperveel voor terug. Yesss, neem dat maar van ons aan!

Autonomie = meer creativiteit

Creativiteit, eentje die alleen maar belangrijker wordt door alle digitale ontwikkelingen die sneller en sneller gaan. Het World Economic Forum publiceerde in 2016 het rapport ‘Future of Jobs’. Volgens het WEF hebben werknemers in 2020 de volgende drie vaardigheden nodig om succesvol te zijn: 

  • complex probleemoplossend denken; 
  • kritisch denken;
  • en creativiteit. 

Laat autonomie nou net dé basis zijn voor deze vaardigheden op de werkvloer. Amerikaans onderzoek laat zien dat medewerkers met een hoge werkautonomie meer geneigd zijn risico’s te nemen, in alternatieven te denken en problemen op te lossen. Dit zijn natuurlijk allemaal vaardigheden die creativiteit stimuleren. Hoppa, twee vliegen in één klap dus!

Autonomie = minder stress

Minder stress, meer beter! En werknemers die hun werk meer zelf mogen indelen, ervaren minder stress. Zo blijkt bijvoorbeeld uit het onderzoek van de universiteit van Birmingham dat vrouwelijke medewerkers minder stress ervaren wanneer ze meer vrijheid krijgen in het kiezen van hun werktijden en werkplek. Specifiek wordt thuiswerken genoemd als goede oplossing om het werken beter te kunnen combineren met het huishouden. 

Mannen worden volgens het onderzoek gelukkiger van vrijheid in werktaken, werktempo en de volgorde waarin taken moeten worden uitgevoerd. En wij hoeven jou natuurlijk niet te vertellen dat minder stress leidt tot minder ziekteverzuim. Tsjakkaaa, hoe fijn is dat?

Hoe creëer je als leidinggevende autonomie? 

Hoe regel je autonomie nou op de werkvloer? Het antwoord is simpel: vertrouwen en loslaten. Zo stelt psychologe, happyologist en schrijver van het boek ‘Werkgeluk werkt!’ Lieke Bezemer dan ook dat échte verandering pas tot stand komt als de directie en managers goed kunnen loslaten. Als leidinggevende krijg je zo eerder een ondersteunende rol of ga je voor gedeelde verantwoordelijkheid. Kun jij!

Ook onze zuiderburen hebben onderzoek gedaan naar autonomie (Red Report 2020). Daaruit blijkt dat 29% van de mensen met een hoge score voor werkplezier het belangrijk vindt dat een leidinggevende autonomie geeft. Wat opvallend is? Werkgevers zijn het daar ook mee eens! Ze voegen er wel aan toe dat de leidinggevende duidelijk de visie en de doelstellingen moet afbakenen. Dat werkt vaak ook lekkerder, voor beide partijen. Win-win!

Bekijk of het zinvol is om te experimenteren met zelfsturende teams. Leidinggevenden krijgen dan een ondersteunende rol, waarbij het uitvoerende team meer verantwoordelijkheid draagt voor het eindresultaat.

Hoe zorg je voor autonomie in werk?

Werkindeling

Een stap om je medewerkers meer autonoom laten werken, is om ze meer vrij te laten in hun werktaken. En dan niet alleen op welke manier ze een taak uitvoeren, maar ook wanneer en in welke volgorde. 

Bijvoorbeeld: je financieel-administratief medewerker is verantwoordelijk voor verwerken van bankafschriften, het verwerken van inkomende facturen, het voorbereiden van betaalopdrachten, de salarisadministratie en de jaarrekening. Spreek voor bepaalde taken duidelijke deadlines af, zoals wanneer de loonadministratie geregeld moet zijn en de jaarrekening af is. Hoe je medewerker dit dan verder oppakt, en ook wanneer (elke dag 20 minuten loonadministratie of juist 2 dagen achter elkaar): die keuze is aan hem of haar. Want zeg nou zelf, jij hebt toch ook wel eens iets uitgesteld omdat je er gewoon effe geen zin in had? Precies! Werkt veel lekkerder. 

Werkomgeving

Vrijheid in het kiezen van de werkomgeving draagt ook sterk bij aan het gevoel van autonomie bij je medewerkers. Dit is natuurlijk wat lastig in de horeca of in de bouw, maar in vakgebieden als administratie, marketing, communicatie, ICT en tegenwoordig zélfs callcenters is dit gewoon te fixen. 

Uit ons onderzoek ‘Red Report 2020 - Tempo-Team België’ blijkt dat 59% van de werknemers thuiswerken ziet als een van dé manieren om zijn of haar work-life balance op te krikken. Zo gaf 80% van de respondenten aan minder tijdverlies te hebben door het dagelijkse woon-werkverkeer, 63% meer voldoening uit het werk te halen en 60% minder stress te hebben. Dat zijn hele fijne cijfers. 

Werkgevers zien met thuiswerken grote vooruitgang op het gebied van ziekteverzuim en creativiteit. Die creativiteit kan trouwens ook ontstaan in een andere werkomgeving als een koffietentje of een park. Daarnaast liet ons onderzoek zien dat werkgevers door flexwerken de productiviteit met 71% zien stijgen. Wat een voordelen, hé? 

Dus: geef als leidinggevende de mogelijkheid aan je medewerkers om soms te switchen van werkomgeving.

Verantwoordelijkheid geven

Autonomie betekent ook je medewerkers loslaten en de verantwoordelijkheid (deels) aan hen te geven. De belangrijkste voorwaarde? Vertrouwen! Laat je medewerkers doen waar ze goed in zijn, en geef ze hierin ook het vertrouwen. En ben er voor ze wanneer je ze nodig hebben. 

Dus over de schouder meekijken, hoe graag je dat soms ook zou willen, is niet nodig. Lekker laten gaan! Tenzij een medewerker vraagt of je even meekijkt, natuurlijk. Geef ze hun eigen verantwoordelijkheid. Zodra je medewerkers merken dat ze écht zelf het eindresultaat bepalen, gaan ze er ook harder voor werken. En hop, de kwaliteit én productiviteit gaat omhoog!

Als leidinggevende is het hierbij belangrijk om ervoor te zorgen dat je medewerkers de ruimte krijgen om fouten te maken en hiervan te leren. Want iedereen maakt wel eens fouten, toch? Geen man overboord. Vallen, opstaan en weer doorgaan. Huppetee! 

Anderen lazen ook